Dijital sistemin ve elektronik alt yapının gelişmesine bağlı olarak aktif biçimde kullanmaya başladığımız e-uygulamalar ile hem kendine ve işletmene dair sorumluluk alanının genişliyor hem de tüm operasyonlarını daha pratik ve hızlı biçimde gerçekleştirdiğinden verimin artıyor. 

Pek tam da bu noktada zorunlu olarak tuttuğun ticari defterleri ne zaman tasdik edeceğini, açılış ve kapanış onaylarını ne zaman yapman gerektiğini ve bu işlemleri vaktinde yapmadığında hangi durumlarla karşılaşacağını biliyor musun?

e-Defter’e geçme şartları nelerdir?

e-Defter’e nasıl başvurulur?

Hangi defterleri ne zaman onaylayabilirsin?

2023 yılında kullandıkları yasal defterlerini 2024 yılında da kullanmak isteyenlerin, Vergi Usul Kanunu’nun (VUK) 222. maddesine göre 31 Ocak 2024 sonuna kadar tasdiki yeniletmeleri gerekir. 

2024 için hangi defterler tasdik edilecek?

1. Vergi Usul Kanunu’na göre 2023 yılında kullanılacak defterlerin tasdiki 

Vergi Usul Kanunu’nun (VUK) 222. maddesine göre tasdikte tabi olan defterler şöyle:

• Yevmiye defteri
• Envanter defteri 
• İşletme defteri
• Çiftçi işletme defteri
• İmalat ve istihsal vergisi defterleri
• Nakliyat vergisi defteri
• Yabancı nakliyat kurumlarının hasılat defterleri
• Serbest meslek kazanç defteri

Tasdik Zamanları:

• Öteden beri işe devam edenler: Defterin kullanılacağı yıldan önce gelen son ayda,
• Hesap dönemleri Maliye Bakanlığı tarafından tespit edilenler: Defterin kullanılacağı hesap döneminden önce gelen son ayda
• Yeniden işe başlayanlar: Sınıf değiştirenler ve yeni bir mükellefiyete girenler işe başlama, sınıf değiştirme ve yeni mükellefiyete girme tarihinden önce
• Vergi muafiyeti kalkanlar: Muaf oldukları tarihten başlayarak 10 gün içinde
• Tasdike tabi defterlerin dolması dolayısıyla veya çeşitli sebeplerle yıl içinde yeni defter kullanmaya mecbur olanlar: Bu defterleri kullanmaya başlamadan önce

1. Türk Ticaret Kanunu’na göre açılış ve kapanış onayı yapılacak defterler ve onay zamanları

Türk Ticaret Kanunu’nun Defter Tutma Yükümlülüğü’ne ilişkin 64. maddesinin 3. ve 4. fıkraları uyarınca fiziki ortamda tutulan aşağıdaki defterlerin açılış onayları, kuruluş sırasında ve kullanılmaya başlanmadan önce noter tarafından yapılır.

• Yevmiye defteri
• Defter-i Kebir 
• Envanter defteri
• Pay defteri
• Yönetim kurulu karar defteri
• Genel kurul toplantı ve müzakere defteri

Bu defterlerin izleyen çalışma dönemleri içindeki açılış onayları, defterlerin kullanılacağı dönemin ilk ayından önceki ayın sonuna dek (hesap dönemi takvim yılı olanlarda Aralık ayı içinde) notere yaptırılır.

Şirket türüne göre defter tasdiki prosedürü

1. Anonim şirketler: Ticari Defter Tebliği Geçici Madde 3/1 uyarınca mevcut durumda kullanılan defterler ile genel kurul toplantı ve müzakere defteri; yeterli yapraklarının olması şartı ve ilgili tebliğde geçen bilgilerden eksik olanların yazılması suretiyle açılış onayı yapılmadan kullanılmaya devam edilebilir.
2. Limited şirketler: Halen kullanılan ortaklar kurulu karar defterleri yeterli yapraklarının olması kaydıyla, genel kurul toplantı ve müzakere defteri olarak kullanılmaya devam edilebilir. (Ticari Defter Tebliği Geçici Madde 3/2)

Defter kapanış tasdiki zamanları nelerdir? Tasdik yapılmazsa ne olur?

Ticari defterlerini tutarken ve muhasebe sistemini kurarken referans alınan Vergi Usul Kanunu (VUK) hükümlerinde, kapanış tasdikine dair bir bilgi bulunmaz. Fakat ticari hayatı düzenleyen yapılan işlemlerin neticelerinin hukuki boyutlarıyla ilgili bilgi veren Türk Ticaret Kanunu (TTK) 69,70,71,72,78 numaralı maddelerinde hem kapanış tasdikinin zorunlu olduğu durumları hem de hangi defterlerin kapanış tasdikinin yapılması gerektiğini belirtir.

Bu açıklamalara göre kapanış tasdikini “Bu defterin işi bitmiştir” cümlesiyle anlatabiliriz. Kapanış tasdikinin yapılmamış defter, mahkemelerde kanıt olarak kullanılamaz ancak asıl amaç boş yapraklara ya da sonradan değiştirilmeye açık kayıtlara engel olmaktır. Defterler, görüldükleri yıldan sonra bir daha değiştirilemez.

Kapanış tasdikinin yaptırılmamasının para cezası vardır. Bu ceza 2023 için 31.096,00 TL idi.

Ancak bu cezayı kimin uygulayacağı noktasında gri alanlar bulunmaktadır. Şahsi fikrim TTK’da geçtiği için vergi müfettişlerinin kesemeyeceği yönünde olsa da görüş bildirme veya inceleme sonucunda hukuki durum başlatma adına yetkili olabilirler. TCK’ya göre ise hakimin ceza kesmesi için ise defterlerin mahkemeye sunulmuş olmasının gerektiğini ancak bu alanın herkesçe gri kaldığı ve aydınlatılmaya ihtiyaç olduğunu düşünüyorum.

Sonuç olarak kapanış tasdiki:

• Şirketin tutulması zorunlu defterlerinin mahkemelerce delil olarak kabul edilebilmesi
• İcra İflas Kanunu’na göre tacirin müflis sayılmaması ve
• Her türlü hukuki durumda ispat vesikası sayılabilmesi için gereklidir.
• Şirketin yetkilileri, yönetim kurulu açısından ise şirketin uğrayabileceği muhtemel zararların müteselsil sorumluluk nedeniyle kendilerine yansıtabileceğinden konu ile alakalı önlem almaları gerekir.

Gelir ve giderlerinizi kolayca takip edip enerjinizi işinizi büyütmeye ayırmak istiyorsanız Bizmu’yu 14 gün ücretsiz olarak deneyebilirsiniz.

Yıl sonunda kazanç sağlayan ve gelir vergisi ödemekle yükümlü olan kişi kümülatif kazancına bakarak dahil olacağı vergi dilimini kontrol etmelidir. Bir örnek ile açıklamak gerekirse, 2023 yılının Aralık ayında dahil olduğunuz gelir vergisi üzerinden ödeme yapmalı ve 2024 yılı Ocak ayı için dahil olacağınız yeni vergi dilimini öğrenmelisiniz.

2024  Vergi dilimleri nedir?

Vergi dilimleri ücretli ve ücret dışı olarak ikiye ayrılır. Ücretli vergi dilimi bir kişinin yaptığı iş karşılığı aldığı maaş üzerinden kesilecek olan vergiyi ifade eder.

Maaş, vergi dilimlerini belirlemede tek başına rol oynamaz. SGK işçi payı ve işsizlik sigortası işçi payı gibi kavramlar da hesaplamada yer alır. Ücret dışı vergi dilimi ise bir kişinin çalıştığı iş harici sağladığı gelirlerinden kesilecek olan vergidir.

Ücretliler için uygulanan 2024 gelir vergisi tarifesi

Çalışanın yaptığı iş karşılığı elde ettiği gelir üzerinden hesaplanan ücretli vergi dilimi hesaplamalarını bir tablo ile özetleyelim:

Ücret dışındaki gelirler için uygulanan 2024 gelir vergisi tarifesi

Ücret dışı, yani bir çalışanın maaşı harici elde ettiği gelir üzerinden hesaplanan gelir vergisi tarifesi ise şu şekilde:

Gelir vergisi dilimleri nasıl hesaplanır?

Gelir vergisi hesaplama işlemi değişmez fakat vergi dilimi hesaplaması yıldan yıla değişiklik gösterebilir. Maliye Bakanlığı vergi dilimi oranlarının gelir miktarına göre dağılımına ilişkin yeni bilgilendirmeler yayınlayabilir.

Öncelikle hesaplamanız gereken hangi gelir vergisi diliminde olduğunuz. “Şimdi ben hangi vergi dilimindeyim?” dediğinizi duyar gibiyiz. Bir önceki yılda elde ettiğiniz toplam gelir üzerinden hesaplama yapmanız gerektiğini unutmayın!

Vergi dilimi maaş hesaplamasını bir örnek üzerinden gerçekleştirelim. A firmasında çalışan Melis Hanım 10.000 TL brüt ücret alıyor. Melis Hanım’ın ücretli gelir vergisi dilimini hesaplamak için öncelikle işsizlik sigortası işçi payı ve SGK işçi payını hesaplayarak brüt ücretten çıkarmalıyız. 

• İşsizlik sigortası işçi payı: 10.000 x %1 = 100 TL
• SGK işçi payı: 10.000 x %14 = 1400 TL

Bu iki kesintiyi Melis Hanım’ın aldığı brüt ücretten düştüğümüzde kalan miktar gelir vergisi matrahı olacak.

• Gelir vergisi matrahı: 10.000 – 100 – 1400 = 8.500 TL

2024 yılı vergi dilimlerine göre 110.000 TL’den düşük miktarlar 1. vergi dilimine girmekte. Yaptığımız hesaplamaya göre Melis Hanım da çalışan vergi dilimlerinden %15 oranından hesaplanacak vergi diliminde bulunuyor.

Yaptığımız bu hesaplamalar sonucu Melis Hanım’ın vergi dilimi kesintisi:

• 8.500 x %15 = 1.275 TL. 

Gelir vergisi ne zaman ödeniyor?

Basit usule tabi mükelleflerin gelir vergisi ödemesi gereken zaman diğer mükelleflere göre farklı. Elde edilen kazanç basit usul ticari kazançlardan sayılıyor ise gelir vergisinin ilk taksidi şubat sonu, ikinci taksidi ise haziran sonu ödenmeli. 

Elde edilen kazanç basit usul ticari kazanç değil ise gelir vergisinin ilk taksidi mart sonu, ikinci taksidi ise temmuz sonu ödenmeli.

Gelir vergisi nereye ödenir?

Devlet, her vergi mükellefinden, elde ettiği gelir oranında gelir vergisi alır. Bu vergi devlete ödenen bir meblağ olduğundan;

• Mükellefin bağlı bulunduğu vergi dairesine
• Mükellefin ikamet ettiği bölgedeki vergi dairesine
• Anlaşmalı bankalar aracılığıyla Gelir İdaresi Başkanlığı’na ödenebilir.

Gelir vergisi ne zaman sıfırlanır?

Vergi dilimi en basit tabirle yıl sonunda sıfırlanır. Yıl boyu elde edilen gelir ile vergi dilimi artar ve kişiler aralık ayı sonunda yeni yıl için belirlenen vergi dilimlerinden hangisine dahil olduklarını kontrol ederler.

Bunun dışında vergi dilimini sıfırlayan bir diğer durum da kişinin hali hazırda çalıştığı işyerinden ayrılarak başka bir yerde çalışmaya başlamasıdır.

Gelir vergisi hakkında mutlaka bilinmesi gerekenler

Gelir vergisi hakkında mutlaka bilmeniz gerekenleri madde madde özetlersek;

• Kişi ve kurumlardan kamusal hizmetlerin devamlılığını sağlayabilmek adına alınan vergilerin ödemesi zorunludur.
• Gelir İdaresi Başkanlığı’nın belirlediği 7 farklı vergi türü var, bunlardan biri de konumuz olan gelir vergisi.
• 2024 yılı için gelir vergisi dilimleri ücretli ve ücret dışı olarak iki farklı kategoride hesaplandı.
• Vergi dilimi hesaplaması yapmak için işsizlik sigortası işçi payı ve SGK işçi payı hesaplanarak brüt maaştan düşülmeli, çıkan vergi matrahı üzerinden hesaplama yapılmalıdır.
• Sigortalı çalışanlar çalıştığı yerden ayrılıp başka bir yerde çalışmaya başladığında bu şirketin aynı işverene bağlı olmadığı durumlarda işçi vergi dilimleri sıfırlanır, aynı işverene bağlı ise sıfırlanmaz.
• Sigortalı bir çalışan askerlik veya emeklilik gibi sebeplerden ötürü işten ayrılıp yeniden aynı yerde çalışmaya başlar ise gelir vergisi sıfırlanmaz.
• Basit usule tabi mükellefler için gelir vergisi ödeme tarihleri ilk taksit şubat, ikinci taksit haziran olacak şekildedir.
• Basit usule tabi kazan harici gelir elde edenlerin gelir vergisi ödeme tarihleri ilk taksit mart, ikinci taksit temmuz olacak şekildedir.
• Gelir vergisini ikametgahınızın veya işyerinin bağlı olduğu vergi dairesine ya da anlaşmalı bankalara ödeyebilirsiniz.

Eğer siz de gelir vergisi ödemekle mükellef bir işverenseniz online ön muhasebe programınız olarak Bizmu’yu tercih edin, finansal raporlarınızı rahatça inceleyin. Üstelik Bizmu’yu 14 gün ücretsiz deneyebilirsiniz!

Damga Vergisi nedir?

Kişilerin birbirleriyle, kurumların birbirleriyle ve kişiler ile kurumların arasında belli hukuki ve resmi işlemler yapılır. İşte bu işlemleri belgeleyen resmi kağıtlardan alınan vergi, Damga Vergisi’dir. Kağıttan kasıt, yazılıp imzalanan, herhangi bir konuyu ispat veya belli etmek için ibraz edilen belgeler ile elektronik imza ile dijital ortamda elektronik veri olarak oluşturulan belgeleri ifade eder. 

• Damga Vergisi ile devlet, kişilerin imzaladığı sözleşme ve belgelerin, bürokratik evrakların resmiyetini güçlendirmeyi amaçlar. 
• Damga vergisinin alınabilmesi için kağıdın ibraz edilebilmesi; imzalanabilir ya da imza yerine geçen ibareler ile hüküm içermesi gerekir.

Kimler Damga Vergisi verir?

Damga Vergisi’nin mükellefi, vergiye konu olan resmi kağıdı imzalayanlardır. Eğer evrak bir resmi kurum ile kişi arasındaki işlemlerle alakalıysa Damga Vergisi’nin sorumluluğu da kişiye aittir.

Damga Vergisi ne zaman ödenir?

Damga Vergisi aylıktır. Damga Vergisi Beyannamesi, izleyen ayın 20. günü, vergi olduğunda verilir. İzleyen ayın 26. gününde ise ödenir.

Damga Vergisi nasıl hesaplanır?

İki tip Damga Vergisi bulunur ve ikisi için de damga vergisi hesaplaması farklıdır:

• Maktu Damga Vergisi: Kağıt üstündeki bedelden bağımsız olarak belirli bir TL karşılığı ödenir. 
• Nisbi Damga Vergisi: Kağıt üzerindeki bedele her yıl belirlenen tutar tablosundaki oranlar uygulanır. 

2024 yılı Damga Vergisi tutarları

Damga Vergisi 2024 oran ve tutarları nedir?

2024 Damga Vergisi tutarları açıklandı. İlgili kanuna göre her bir kağıttan alınacak damga vergisine ilişkin üst sınır yeniden değerleme oranında artırılmış ve 1 Ocak 2024 tarihinden itibaren 17.006.516,30 olmuştur.

Geçmiş yıllarda 2020’de 58,80 TL olan KDV beyannamesine ait damga vergisi tutarı %9,11 oranında artarak 2021’de 64,15 TL oldu. 2020’de 91,70 TL olan geçici vergi beyannamesine ait damga vergisi tutarı ise %9,11 oranında artarak 2021’de 100,05 TL oldu. Son olarak 2020’de 69,70 TL olan muhtasar beyannamesine ait damga vergisi tutarı %9,11 da oranında artarak 2021’de 76,05 TL oldu.

1 Ocak 2023 tarihinden itibaren uygulanmaya başlayan oran ve tutarların tablosunu aşağıda görebilirsin:

Gelir ve giderlerinizi kolayca takip edip enerjinizi işinizi büyütmeye ayırmak istiyorsanız Bizmu’yu 14 gün ücretsiz olarak deneyebilirsiniz.

Sosyal devletlerde çeşitli sigorta sistemleriyle vatandaşların sağlık hizmetleri almaları ve emekli olmaları sağlanmaktadır. Bu sayede kaza, hastalık, yaşlılık gibi durumlarda yaşanabilecek bir takım mağduriyetlerin önüne geçilmesi amaçlanır. Ödenen SSK primlerinin amacı budur. Peki SSK primi nedir?

SSK primi işverenin çalışanlarının emekli olabilmesi ve sağlık hizmetlerinden yararlanabilmesi için yatırması gereken meblağın adıdır. Bu meblağın her ay işveren tarafından ödenmesi gerekir ve hesaplanması için çalışanın aldığı brüt ücret baz alınır. Ödenmesi gereken prim miktarları düzenli olarak zamlanır. Primleri ödenen kişilerin kendileri ve aileleri sağlık hizmetlerinden faydalanabilmekte, belli şartları karşılamaları durumunda da kişiler emekli olabilmektedirler.

SSK (SGK) primi nasıl hesaplanır?

İşverenin ödemesi gereken primin hesaplanmasında işçinin aylık aldığı brüt ücret baz alınır. Peki brüt ücret üzerinden SGK prim hesaplama nasıl gerçekleştirilir? İşverenin ödemesi gereken SGK primini hesaplaması için birkaç hususa dikkat etmesi gerekir.

İlk olarak işverenin belli teşviklerden yararlanması durumunda brüt maaş üzerinden ödenmesi gereken SGK prim oranları değişiklik gösterir. 2024 yılı prim hesaplamaya bakalım.

 ASGARİ ÜCRETİN NETİNİN HESABI (TL / AY) 2024

 İŞVERENE MALİYETİ (TL / AY) 2024

Gelir vergisi hesaplaması 2024:

• Brüt Asgari Ücret (Günlük tutar 666,75)	20.002,50
  Sigorta Primi İşçi Payı (%14)	2.800,35
  İşsizlik Sigortası Primi İşçi Payı ( %1)	200,03
  Gelir Vergisi	0
  Damga Vergisi	0
  Kesintiler Toplamı	3.000,38
  Net Asgari Ücret	17.002,12

Mikro Yazılım web tabanlı ön muhasebe çözümü: Bizmu

Şirketinizin muhasebe ihtiyaçları için Mikro Yazılım’ın 30 yıllık deneyimiyle geliştirdiği web tabanlı yeni ön muhasebe çözümü Bizmu ile hemen tanışın!

Bizmu ile yapabileceğiniz şeyler şunlardır:

Fatura Oluşturma: Dilediğiniz şekilde tasarladığınız faturanızı oluşturup yazdırabilirsiniz.
Hatırlatma Gönderme: Vadesi gelen faturalar için müşterilerinize hatırlatma gönderebilirsiniz.
e-Dönüşüm Modülleri: E-Fatura başta olmak üzere e-Dönüşüm kapsamındaki işlemlerinizi yapabilirsiniz.
Müşteri ve tedarikçi takibi yapabilirsiniz.
Borç ve alacak takibi gerçekleştirebilirsiniz.
Veri aktarımı yapabilirsiniz.
Ekstre oluşturabilirsiniz.
Gelir-gider takibi yapabilirsiniz.
Nakit akışınızı takip edebilirsiniz.
Kasa ve bankalarınızı tek bir platforma ekleyerek giriş-çıkış takibi yapabilirsiniz.
Tahsilat ve ödemelerinizi takip edip kaydedebilirsiniz.
Gider fişi, maaş ve vergi oluşturabilirsiniz.
Kasa takibi, çalışan takibi, gider belgesi işlemleri, satış fiyatı tanımama, tahsilat raporları, gider raporları, belirlediğiniz işlemleri otomatik tekrarlama, fatura hatırlatma ve proforma fatura takibi gibi daha pek çok işleminizi gerçekleştirebilirsiniz.

SGK sigorta primi nedir?

SGK primi, çalışanın sağlık hizmetlerinden faydalanıp emekli olmasını sağlayan, işveren tarafından ödenen bedelin adıdır. İşverenlerin aylık olarak ödemek zorunda olduğu SGK sigorta primleri, çalışanın aldığı brüt maaşa göre hesaplanır ve her yıl değişir.

SGK sigorta primi hesaplama

Sigorta primini hesaplamak için çalışanın net maaş, SGK işçi primi, işsizlik primi, gelir vergisi ve damga vergisi kalemlerinin toplamından oluşan brüt maaş tutarını bilmemiz gerekiyor.

Fakat işçinin işverene maliyeti, brüt maaşla sınırlı değildir. Personelin işletmeye maliyeti, brüt maaş ile SGK işveren payı toplanarak elde edilir. Peki maaşta SGK sigorta ve işsizlik primini nasıl hesaplayabiliriz?

SGK ve işsizlik primi hesaplama

SGK ve işsizlik primleri belli oranlarda uygulanır. 

• SGK prim oranı: %20,5
• İşsizlik sigortası prim oranı: %2

SGK primleri işveren ve çalışan arasında paylaştırılır. İşverenler %17,5, çalışanlar ise %3,5 SGK primi öderler. İşsizlik sigortası primi ise tamamıyla işveren tarafından ödenir.

Prim hesaplama işlemi için öncelikle brüt ücretin belirlenmesi gerekir. Brüt ücret, çalışanın aldığı toplam ücrettir ve SGK prim hesaplamasında esas alınır.

Örneğin, bir çalışanın brüt ücreti 5.000 TL olsun. Bu durumda SGK primleri ve işsizlik sigortası primi şöyle hesaplanır:

• İşveren SGK primi: 5.000 TL x 17,5% = 875 TL
• Çalışan SGK primi: 5.000 TL x 3,5% = 175 TL
• İşsizlik sigortası primi: 5.000 TL x 2% = 100 TL

Toplam prim tutarı ise şu şekilde hesaplanır:

• Toplam prim tutarı: 875 TL + 175 TL + 100 TL = 1.150 TL

Yukarıdaki örnekteki gibi, brüt ücret üzerinden hesaplanan prim tutarı işveren ve çalışan tarafından paylaştırılır. İşsizlik sigortası primi ise tamamen işveren tarafından ödenir.

Bu yazımızda işçilik ve prim giderlerinin hesaplamalarına değindik. İşletme sahiplerinin bilmesi gereken bir diğer konu ise, mal ve hizmet satışlarındaki KDV hesaplama olarak karşımıza çıkar.  Uygulanan KDV vergi oranları %1, %10 ve ya %20’dir. Yapılacak işleme göre KDV oranı seçilir. Daha sonra KDV hariç veya KDV dahil hesaplamasına göre işlem yapılır.

Gelir ve giderlerini kolayca takip edip enerjini işine büyütmeye ayırmak istiyorsan Bizmu’yu 14 gün ücretsiz olarak deneyebilirsin.